DIỄN VĂN TƯỞNG NIỆM 206 NĂM NGÀY MẤT ĐẠI THI HÀO DÂN TỘC – DANH NHÂN VĂN HÓA THẾ GIỚI NGUYỄN DU (1820 – 2026)
NHÀ THƠ NGUYỄN HỒNG VINH
UỶ VIÊN BAN THƯƠNG VỤ HỘI KIỀU HỌC VIỆT NAM KIÊM CHỦ TỊCH CHI HỘI BRVT- TPHCM
Kính thưa quý vị!
Kính thưa các thành viên Ban Chấp hành Chi hội Kiều học BR-VT – TP.HCM!
Hôm nay, trong không khí trang nghiêm và thành kính, chúng ta cùng hội tụ nơi đây để tưởng niệm 206 năm ngày mất Đại thi hào dân tộc – Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Du, một con người đã để lại cho dân tộc Việt Nam một di sản văn chương vô giá và một tấm lòng nhân ái vượt qua giới hạn của thời gian.
Đối với những người yêu Truyện Kiều, yêu tiếng Việt và trân trọng văn hóa dân tộc, ngày tưởng niệm Nguyễn Du không chỉ là ngày nhớ về một bậc đại thi hào đã khuất, mà còn là dịp để chúng ta cùng suy ngẫm về một giá trị mà ông đã gửi lại cho hậu thế: giá trị của chữ Tâm và tình thương đối với con người.
Kính thưa quý vị!
Nguyễn Du, tên chữ là Tố Như, hiệu Thanh Hiên, sinh năm 1765 tại Thăng Long, trong một gia đình có truyền thống khoa bảng và văn chương. Cha ông là Nguyễn Nghiễm – một vị đại thần, nhà văn hóa nổi tiếng thời Lê – Trịnh. Quê hương của Nguyễn Du ở Tiên Điền, Nghi Xuân, Hà Tĩnh.
Nguyễn Du sinh ra trong cảnh giàu sang, nhưng cuộc đời ông lại trải qua những năm tháng đầy biến động của lịch sử dân tộc.
Cuối thế kỷ XVIII, xã hội Việt Nam trải qua những cuộc phân tranh và thay đổi lớn. Những biến động ấy đã đưa Nguyễn Du từ một người thuộc tầng lớp quý tộc bước vào một cuộc đời nhiều thăng trầm, có lúc phải sống ẩn dật, có những năm tháng lưu lạc, chứng kiến biết bao cảnh đời và thân phận con người.
Chính cuộc sống nhiều trải nghiệm ấy đã làm nên một Nguyễn Du sâu sắc.
Ông nhìn thấy sự đổi thay của thời thế.
Ông nhìn thấy nỗi cơ cực của người dân.
Ông nhìn thấy những con người tài hoa nhưng bất hạnh.
Và trên hết, ông nhìn thấy nỗi đau của con người trong chính cuộc đời mình.
Năm 1802, Nguyễn Du ra làm quan dưới triều Nguyễn. Ông từng giữ nhiều chức vụ và được cử đi sứ Trung Quốc. Chuyến đi sứ năm 1813–1814 giúp ông mở rộng tầm nhìn, tiếp xúc với nhiều vùng đất, nhiều cảnh đời và để lại những sáng tác có giá trị, tiêu biểu là Bắc hành tạp lục.
Năm 2013, UNESCO tiếp tục thông qua việc cùng các quốc gia thành viên tổ chức kỷ niệm 250 năm ngày sinh Nguyễn Du vào năm 2015.
Những sự kiện ấy cho thấy giá trị của Nguyễn Du không chỉ thuộc về riêng một vùng quê, một thế hệ hay một quốc gia, mà đã trở thành một phần của di sản văn hóa được thế giới ghi nhận.
Kính thưa quý vị!
Hôm nay, chúng ta – những người yêu Nguyễn Du, yêu Truyện Kiều và cùng sinh hoạt trong Chi hội Kiều học BR-VT – TP.HCM – có mặt nơi đây để tưởng nhớ ông.
Tưởng nhớ Nguyễn Du cũng là nhắc nhở chính mình về trách nhiệm đối với văn hóa dân tộc.
Giữ gìn Nguyễn Du không chỉ là giữ gìn một tác phẩm.
Giữ gìn Nguyễn Du là giữ gìn tiếng Việt, giữ gìn văn hóa, giữ gìn lòng nhân ái và đạo lý nghĩa tình của người Việt Nam.
Chúng ta đọc Kiều không chỉ để thưởng thức cái hay của câu chữ.
Chúng ta tìm đến Nguyễn Du để học cách nhìn con người bằng sự cảm thông.
Học cách biết đau trước nỗi đau của người khác.
Biết trân trọng tài năng.
Biết nâng niu phẩm giá.
Và biết sống với nhau bằng chữ Tâm.
Đó có lẽ là cách thiết thực nhất để hậu thế tri ân Nguyễn Du.
Kính thưa quý vị!
206 năm đã qua kể từ ngày Đại thi hào Nguyễn Du rời cõi thế.
Hai trăm linh sáu năm – một khoảng thời gian đủ dài để bao thế hệ con người lần lượt đến rồi đi.
Nhưng Nguyễn Du vẫn còn đây.
Ông còn trong Truyện Kiều.
Ông còn trong tiếng Việt.
Ông còn trong ký ức văn hóa của dân tộc.
Và ông còn trong trái tim của những người hôm nay vẫn yêu thơ, yêu Kiều, yêu văn hóa Việt Nam.
Xin cho phép chúng ta, trong giây phút thiêng liêng này, cùng thành kính hướng về Đại thi hào dân tộc – Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Du, người đã dùng cả tài năng và tâm huyết của mình để làm giàu cho tiếng Việt, làm đẹp cho văn chương và để lại cho hậu thế một bài học lớn về tình thương con người.
Người đã khuất, nhưng thơ còn lại.
Thời gian trôi qua, nhưng chữ Tâm còn mãi.
Nguyễn Du đã về với đất, nhưng tiếng thơ của ông vẫn còn ở lại với non sông.
Trước anh linh Đại thi hào, chúng ta xin nguyện tiếp tục trân trọng, gìn giữ và lan tỏa những giá trị tốt đẹp mà ông đã để lại cho đời.
Xin thành kính tưởng niệm 206 năm ngày mất Đại thi hào dân tộc – Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Du.
Xin kính cẩn nghiêng mình tưởng nhớ!
Xin trân trọng cảm ơn quý vị.
Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 18/9/2026
UỶ VIÊN BAN THƯƠNG VỤ HỘI KIỀU HỌC VIỆT NAM KIÊM CHỦ TỊCH CHI HỘI BRVT- TPHCM
NHÀ THƠ NGUYỄN HỒNG VINH
